5. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN EŞDİZİMLİ SÖZCÜK BİLGİLERİYLE OKUMA ANLAMA BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ


Arş. Gör. LEYLA ÇİMEN

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe Ve Sosyal Bilimler Eğitimi A.B.D., Türkiye

Tez Danışmanı: Investıgatıon Of Relatıon Between 5Th Grades’ Collocatıonal Knowledge And Readıng Comprehensıon

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Dil edinimi, dile ilişkin birikmiş deneyimlerin sonucu olarak çok sözcüklü yapıların kayıtlanması, bu kayıtların çözümlenmesi ve genellenmesi işlemleri sonucu gerçekleşir. Eşdizimli sözcükler ise bu çok sözcüklü birlikteliklerden biridir. Dolayısıyla eşdizimli sözcüklerin dil edinimi ve eğitimi araştırmalarında özel yeri bulunmaktadır. Bu çalışmada, okuma sıklığı ve cinsiyet değişkenleri açısıdan 5. sınıf öğrencilerinin ad-eylem eşdizimli sözcük bilgileri ile okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, 5. Sınıfta öğrenim gören toplamda 929 öğrenciyle yürütülmüştür. Öncelikle 545 öğrenciyle Ad-Eylem Eşdizimli Sözcük Bilgisi (AESB) Testi geliştirilmiş, ardından 169 katılımcıyla Ülper vd. (2017) tarafından geliştirilen Okuduğunu Anlama Testi sonuçlarıyla ilişkisi analiz edilmiştir. Testin güvenilirlik kanıtı için Kr–20 değeri 0.78 olarak hesaplanmıştır. AESB Testinin yapı geçerlilik kanıtı için tek yönlü varyans analizi yapılmış; saydam, yarı saydam ve opak kategorlerdeki maddelerin puanları arasında anlamlı fark ( .020) bulunmuştur. İlişki sonuçlarına göre Okuduğunu Anlama Testi ile AESB Testi puanları arasında ise yüksek düzeyde pozitif anlamlı ilişki olduğu gözlenmiştir. Okuma sıklığı arttıkça hem ad-eylem eşdizimli sözcük bilgisinin hem okuduğunu anlama puanlarının arttığı görülmüştür. Cinsiyete göre kız öğrencilerin ad-eylem eşdizimli sözcük bilgileri ve okuduğunu anlama becerilerinin erkeklerinkine göre yüksek olduğu bulunmuştur. Öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri ile ad-eylem eşdizimli sözcük işlemlemesi arasındaki ilişki, Sözcüksel Karar Verme Görevi aracılığıyla AESB Testindeki ad-eylem eşdizimli sözcükler kullanılarak incelenmiş; 5. sınıf öğrencilerinin Okuduğunu Anlama Testi puanları ile ad–eylem eşdizimli sözcüklere verdikleri tepki süreleri arasında orta düzeyde negatif bir ilişki bulunmuştur. Eşdizimli sözcüklerin anlamsal saydamlığı ve sıklığının işlemleme süresini etkilediği ortaya konmuştur.