Doğal boyaların ışık haslıklarının geliştirilmesine yönelik bir çalışma
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Muhammed İbrahim Bahtiyari
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Tekstil malzemelerinin renklendirilmesi yaygın kullanılan bir işlem olup bugün sentetik boyaların kullanımı ile gerçekleşmektedir. Sentetik boyalarını kullanmanın çeşitli avantajları onları vazgeçilmez kılmıştır. Ancak çevre bilincinin artması ve organik, doğal ürünler için artan talep, doğal boyaları ve boya kaynaklarını tekrar popüler yapmıştır. Bununla birlikte doğal boyaların kullanımının, düşük tekrarlanabilirlik, düşük ışık haslığı, sınırlı renkler gibi bazı dezavantajları vardır. Bu çalışmada, düşük ışık haslıklarını çözmenin yolları incelenmiştir. Bu amaçla; yünlü kumaşlar nar kabuğu, havacıva, fındık kabuğu, ceviz kabuğu, nane ve portakal ağacı yaprağıyla boyanmıştır ve daha sonra farklı kimyasal işlemler yapılmıştır. Sonuç olarak; kullanılan doğal boyarmadde kaynağı, mordan tipi ve uygulanan kimyasal maddelere göre ışık haslıklarının farklılık gösterebildiği tespit edilmiştir. Ayrıca bu işlemlerin dışında UV ışık ile muamele sonrasında ışık haslıklarının geliştirilebildiği görülmüştür. Bu arada; nar kabuğu, havacıva, fındık kabuğu, ceviz kabuğu, nane ve portakal ağacı yaprağının yünün renklendirilmesi için kullanılabileceği ve kullanılan mordan maddeye bağlı olarak farklı renklerin elde edilebileceği gözlemlenmiştir.
Coloration of textile materials is a common process and today it is conducted with the use of synthetic dyes. The several benefits to use synthetic dyes made them indispensable however the increase in awareness on environment and the growing demand to the organic, natural products make the natural dyes and dye sources popular again. However use of natural dyes has some drawbacks such as low reproducibility, low light fastness, limited colors etc. In this study the opportunities to solve the low light fastness have been examined. For this aim wool fabrics were dyed with pomegranate peel, alkanate root, nutshell, walnut shell, mint and orange tree leaf and then different chemical processes were conducted. As a result, it has been determined that the light fastness can be changed according to used natural dyestuff source, mordant type and applied chemical substances. In addition to these processes, it has been observed that UV light treatment on fabrics can improve the light fastness. Meanwhile it was observed that pomegranate peel, alkanate root, nutshell, walnut shell, mint and orange tree leaf can be used for the coloration of the wool and depending on the mordanting agent different colors can be observed.