Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik, Türkiye
Tez Danışmanı: Özlem Ceyhan
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Meme kanseri, kadınlar arasında en sık teşhis edilen kanser türüdür ve meme cerrahisi sonrasında hastalar ağrı, lenfödem, üst ekstremite fonksiyon kaybı ve düşük yaşam kalitesi gibi sorunlarla karşılaşmaktadır. Bu çalışma, neoadjuvan kemoterapi sonrası meme cerrahisi uygulanan hastalarda, Transkütanöz Elektriksel Sinir Stimülasyonunun (TENS) ağrı, lenfödem, üst ekstremite fonksiyonları ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.
Bu randomize kontrollü çalışmaya 48 hasta (müdahale grubu: 24, kontrol grubu: 24) dahil edilmiştir. Müdahale grubuna, ameliyat sonrası 24. saatten itibaren hastanede yattığı günlerde günde 20 dakika toplam üç kez TENS uygulanmış, hastalar evlerinde haftada en az 3 gün bir ay boyunca TENS uygulaması yapmaya devam etmiştir. Ameliyat öncesi, ameliyat sonrası birinci gün, ameliyat sonrası birinci ve üçüncü aylarda izlemler yapılmıştır. Veriler, “Görsel Analog Skala (VAS)”, Kol, Omuz El Sorunları Hızlı Anketi (Quick-DASH), Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Teşkilatı Yaşam Kalitesi Ölçeği (EORTC QLQ-C30), mezura, gonyometre, el dinamometresi ve kullanılarak toplanmıştır. Veriler SPSS 27.0 paket programında değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U, bağımsız örneklem t testi, Wilcoxon testi, tekrarlı ölçümler ANOVA ve Friedman testleri kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Çalışmada müdahale ve kontrol gruplarının her ikisinde de ağrı şiddeti, omuz hareket açıklığı, kol çevresi, el kavrama gücü ve yaşam kalitesi gibi değişkenlerde zamanla iyileşme olduğu, müdahale grubundaki hastaların ağrı şiddetinin kontrol grubuna göre anlamlı şekilde daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). Lenfödem takibinde müdahale grubunun kol çevresi ölçümleri daha düşük çıkmış, fonksiyonel iyileşme, Quick-DASH ve yaşam kalitesi ölçeği puanları kontrol grubundan daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca müdahale grubunda yorgunluk, bulantı, iştah kaybı, uyku sorunları gibi semptomlar daha az yaşanmıştır.
Sonuç olarak, bu araştırma TENS uygulamasının meme kanseri cerrahisi sonrası hastaların ağrı, fonksiyonel iyileşme ve yaşam kalitesi üzerinde önemli iyileşmeler sağladığını göstermektedir. Bu bulgular, postoperatif dönemde TENS uygulamasının tedavi sürecine entegre edilmesinin, iyileşme hızını artırma ve yaşam kalitesini iyileştirme açısından dikkate değer bir potansiyel sunduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Ağrı; Hareket Kısıtlılığı; Lenfödem; Meme Cerrahisi; Neoadjuvan kemoterapi; Yaşam kalitesi