Su Stresi Altında Farklı Yonca Çeşitlerinin Duyarlılığı, Ot Verim ve Kalitesi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, --, Türkiye

Tez Danışmanı: Ali Ünlükara

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu çalışma, su stresinin yoncanın verim ve kalitesi üzerine etkilerini ortaya koymak, su-verim ve kalite ilişkilerini saptamak, yonca çeşitlerinin su verimliliğini ve su stresine karşı duyarlılığını saptamak amacıyla Erciyes Üniversitesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi’nde (ERÜTAM) 2020 ve 2021 yıllarında yürütülmüştür. Çalışmada bitki kök bölgesinde tüketilen su, üç farklı oranda (S₅₀, S₇₅ ve S₁₀₀) ve 12 yonca çeşidine (SHN, Osmanağa, Şahin 42, Minerva, Elçi, Riviera Vicentina, Magna 601, Magnum V, Prosementi, Ezzelina, Sunter ve Nimet) uygulanmıştır Tesadüf Blokları Deneme Deseninde kurulan çalışmada her konu üç kez tekrarlanmıştır. 2020 yılında S₅₀, S₇₅ ve S₁₀₀ konularına sırasıyla 420 mm, 630 mm ve 840 mm, 2021 yılında ise 406 mm, 609 mm ve 811 mm sulama suyu uygulanmıştır. Bitki su tüketimleri 2020 yılında sırasıyla 659 mm, 841 mm ve 1021 mm, 2021 yılında 596, 779 ve 969 mm olarak saptanmıştır. Çeşitler arasında iki yıllık ortalamalara göre toplam yeşil ot verimleri Nimet çeşidinde 4820 kg/da ile Magna 601 çeşidinde 6498 kg/da arasında, kuru ot verimleri Nimet çeşidinde 1142 kg/da ile Magnum V çeşidinde 1467 kg/da arasında, ham protein verimleri Nimet çeşidinde 222 kg/da, ile Magnum V çeşidinde 307 kg/da arasında değiştiği saptanmıştır. Yonca çeşitlerinin oransal bitki su tüketimi ile dikkate alınan verim parametreleri arasındaki ilişkiler p<0.01 düzeyinde önemli bulunmuştur. Bitki su verimliliği (CWP) ilk yıl 0.65 – 0.76 kg/m³ aralığında, ikinci yıl 0.61 – 0.78 kg/m³ aralığında, sulama suyu verimliliği (IWP) ise 0.91 – 1.02 kg/m³ ve 0.87 – 0.93 kg/m³ aralığında değişmiştir. Su stresi yonca su verimliliğini düşürmüş ve su verimliliği çeşitlere göre önemli derecede farklılık göstermiştir. Yeşil ot verimi dikkate alındığında su stresine duyarlı bulunan yonca, kuru ot ve ham protein verimleri dikkate alındığında daha toleranslı bulunmuştur. Yoncanın su stresine duyarlılığı çeşitler arasında önemli farklılıklar göstermiştir. Artan sulama suyu seviyesi ham protein oranı hariç kalite unsuru olarak incelenen ADF, NDF, ham selüloz ve ham kül oranlarında artışa neden olmuştur. Morfolojik özelliklere ait değerler (bitki boyu, bitkide sap sayısı, ana sap dal sayısı ve kök tacı çapı), su stresinin seviyesi arttıkça azalmıştır. Elde edilen sonuçlar irdelendiğinde, su stresinin farklı yonca çeşitlerinde farklı tepkilere neden olduğu, genel olarak ot kalitesini artırmasına rağmen, ot ve protein verimini azalttığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yonca çeşitleri, Su stresi, Verim, Kalite, Bitki su tüketimi, Su Verimliliği