Sismik İzolatörlerde Yaylı Mekanizmalar ve Sönümleme Katsayılarının Deneysel ve Analitik İncelenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Fatih Altun
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu tez
çalışmasında, bilye ve yay mekanizmalı yeni bir sismik izolatör sistemi
geliştirilmiş ve sistemin performansı deneysel ve nümerik yöntemlerle kapsamlı
olarak incelenmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında farklı yay rijitliklerine sahip
sekiz yay grubu ve yaysız sistem olmak üzere 9 grup için eksenel yük deneyleri gerçekleştirilmiştir.
Deneylerde 100–600 kN eksenel yük, 50–250 mm deplasman genliği ve 0.05–0.15 Hz
frekans aralıkları kullanılmıştır. Elde edilen histerezis eğrilerinden sismik
izolatörün mekanik özellikleri elde edilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında
geliştirilen izolatör sistemi, üç boyutlu çelik çerçeve sistem altında sarsma
masası deneyleri ile değerlendirilmiştir. Altı farklı deprem senaryosu altında
gerçekleştirilen deneylerde kat ivmeleri ölçülmüş ve ortalama %92.25
seviyesinde ivme yalıtımı sağlandığı belirlenmiştir. Çalışmanın son aşamasında,
deneysel olarak elde edilen mekanik özellikler kullanılarak SAP2000 ortamında
nümerik modeller oluşturulmuştur. Geliştirilen bilyeli ve yaylı izolatör
sistemi, eşdeğer etkin rijitlik değerine sahip kurşun çekirdekli kauçuk
izolatör sistemi ile karşılaştırılmıştır. Nümerik analiz sonuçları,
geliştirilen sistemin kat ivmelerini ve göreli kat ötelenmelerini önemli ölçüde
azalttığını göstermiştir. Elde edilen deneysel ve nümerik sonuçlar birlikte
değerlendirildiğinde, geliştirilen bilyeli ve yaylı sismik izolatör sisteminin
deprem etkilerinin azaltılmasında etkin ve uygulanabilir bir alternatif çözüm
sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.