Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Nevin Şanlier
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Egzersiz yapan bireyler fiziksel görünümlerini iyileştirmek ve performanslarını arttırmak amacıyla beslenmelerine dikkat etmektedirler. Bu çalışma spor salonuna üye olan ve düzenli egzersiz yapan ve yapmayan kadınların sağlıklı besin seçimleri, yeme takıntıları, vücut algısı ve stres durumlarının değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmaya 20-60 yaş arası 130 düzenli egzersiz yapan ve 83 düzenli egzersiz yapmayan toplamda 213 kadın katılmıştır. Katılımcıların genel bilgileri, sağlık, beslenme ve egzersiz bilgileri, antropometrik ölçümleri ve vücut bileşimleri, bir günlük besin tüketim kayıtları, besin seçimleri (FCQ), sağlıklı beslenme takıntıları (ORTO-R), beden şekli endişeleri (BSQ-34), fiziksel aktivite düzeyleri (IPAQ-Short Form), depresyon, anksiyete ve stres durumları (DASS-21), fitokimyasal alımları (PI) ve diyet kaliteleri (SYİ-2015) değerlendirilmiştir. Düzenli egzersiz yapan kadınların bel çevresi (cm), bel/kalça oranı, bel/boy oranı, vücut yağ ağırlığı (kg) ve vücut yağ oranı (%) değerleri düzenli egzersiz yapmayanlara göre daha düşüktür (p<0,05). Düzenli egzersiz yapan kadınların FCQ alt boyutları "sağlık" ve "ağırlık kontrolü" puanları, IPAQ (MET) puanları ve SYİ-2015 ile ölçülen diyet kaliteleri düzenli egzersiz yapmayanlardan daha yüksektir (sırasıyla p<0,05, p<0,05, p<0.001, p<0,05). Korelasyon analizlerine göre düzenli egzersiz yapan ve yapmayan kadınlarda SYİ-2015 ile PI puanları arasında pozitif (sırasıyla r=0,470, r=0,523), DASS-21 alt boyutları "depresyon" ile BSQ-34 arasında pozitif (sırasıyla r=0,509, r=0,431), "anksiyete" ile BSQ-34 arasında pozitif (sırasıyla r=0,446, r=0,464), "stres" ile BSQ-34 arasında pozitif (sırasıyla r=0,438, r=0,440) ve ORTO-R ile BSQ-34 arasında pozitif (sırasıyla r=0,498, r=0,611) korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Egzersiz kadınlarda besin seçimi, fiziksel aktivite düzeyi ve diyet kalitesi gibi birçok faktörü etkilemektedir. Sağlıklı besin seçimleri ve daha iyi diyet kalitesi ile birlikte egzersizden sağlanılan yararlı etkinin artırılması hedeflenmelidir.