Turizmde Ulaşım ve Lojistiğin Çevresel Boyutu: İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Odaklı Sistematik Bir İnceleme
6TH INTERNATIONAL ACADEMIC RESEARCHED FOR SUSTAINABILITY 2025, İstanbul, Türkiye, 19 Aralık 2025, ss.43-64, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.43-64
- Erciyes Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Günümüzde turizm ve seyahat faaliyetlerinde sürdürülebilir ulaşım ve lojistik, bu faaliyetlerin çevresel etkilerini belirlemede önemli bir alan olarak ortaya çıkmaktadır. Dünyada turizm faaliyetlerinin ve hareketliliğinin artması, yolcu taşımacılığında ve rekreatif faaliyetlerdeki bireysel hareketlilikte enerji tüketimini, sera gazı emisyonlarını ve çevre baskılarını önemli ölçüde artırmaktadır. Bu durum hem destinasyonların taşıma kapasitelerini zorlaştırmakta hem de ülkelerin çevresel sürdürülebilirlik ve iklim değişikliğiyle mücadele hedeflerini etkilemektedir. Bu çerçevede turizmde ulaşım ve lojistik, turistlerin bir destinasyona erişimini ve destinasyon içi hareketliliğin, turistik ürünlerin ve hizmetlerin akışının sürdürülebilir biçimde oluşturulmasını gerektirmektedir. Bu kapsamda bu çalışma, turizmde ulaşım ve lojistiğin çevresel boyutunu analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, Web of Science veri tabanında, 1996- 2025 yılları için sürdürülebilirlik ve çevre odaklı anahtar kelimeler ile turizm ve ulaşımı niteleyen anahtar kelimeler birlikte kullanılarak sorgulama gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede R biblioshiny paketi ve VOSviewer programlarıyla kapsamlı bir analiz yapılmıştır. Bulgulara göre, en sık kullanılan anahtar kelimeler davranış (behavior), etki (impact) ve hareketlilik (mobility) olarak belirlenmiştir. Çalışmaların başladığı ilk yıllarda daha çok karbon emisyonu, hava kalitesi ve hava yolu ulaşımına odaklanılırken, 2015 sonrasında turizmle birlikte iklim değişikliği, toplu ulaşım, rekreatif faaliyetler ve seyahat davranışı konuları öne çıkmaya başlamıştır. 2020’den sonra ise sürdürülebilir hareketlilik, yeşil lojistik, günlük hareketlilik konularına odaklı araştırmalara yönelim olduğu tespit edilmiştir. Bu alanda en çok atıf alan çalışmalar, turizm ve seyahatin neden olduğu ulaşım faaliyetlerini karbon emisyonu, enerji tüketimi, ekolojik ayak izi, hava kirliliği, ulaşım yollarının yetersizliği ve aktif ulaşım gibi temalar üzerinden değerlendirmektedir. Tematik alan analizi, belirli taşıt türleri ya da ülkelere odaklanan sürdürülebilirlik çalışmalarının gelişime açık olduğunu, sürdürülebilir ulaşım ile sürdürülebilir kalkınma gibi kavramların literatürde potansiyeli yüksek fakat araştırmacılar tarafından yeterli düzeyde ele alınmamış temalar olarak ortaya çıktığını göstermektedir. Bu konuda yapılan çalışmalar, Çin başta olmak üzere Avustralya ve İngiltere’de yoğunlaşmaktadır. İngiltere, ABD ve Hollanda bu alanda yapılan çalışmaların ilk yıllarında daha aktif iken 2020 sonrasında Çin, Güney Kore, Tayland ve Türkiye öne çıkmaktadır. Bulgular, turizmde ulaşım ve lojistik alanında politika yapıcılar için bazı sonuçlar ortaya koymaktadır. İlk olarak, artan turist hareketliliğinin çevresel etkilerini azaltmak için ulaşımda azalt–kaydır–iyileştir yaklaşımıyla yolculuk ihtiyacını azaltan, özel araç kullanımını toplu taşıma ve aktif ulaşım modlarına kaydıran ve taşımacılığı düşük emisyonlu teknolojilerle iyileştiren uygulama- lara öncelik verilmelidir. Buna ek olarak, sürdürülebilir hareketlilik çalışmalarının sınırlı olduğu gelişmekte olan destinasyonlarda turizm kaynaklı ulaşım ve lojistik emisyonlarını düzenli ölçen veri sistemleri geliştirilmelidir. Buna yönelik olarak, yerel yönetimlere ve işletmelere eğitim programları sunulmalıdır. Son olarak, sürdürülebilir ulaşım, enerji kullanımı, bireysel hareketlilik ve turizm politikalarının bütüncül bir şekilde ele alınması; sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği konularının turizme yönelik stratejik planlar oluşturmada daha etkili biçimde yer almasını sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Turizm, seyahat, ulaşım, lojistik, sürdürülebilirlik
In contemporary tourism and travel activities, sustainable transport and logistics have emerged as a critical domain in shaping the environmental impacts of these activities. The rapid growth of global tourism mobility has intensified energy consumption, greenhouse gas emissions, and environmental pressures, thereby challenging destination carrying capacities and climate change mitigation goals. In this context, ensuring the sustainable organization of tourists’ access to destinations, intra-destination mobility, and tourism-related logistics flows is essential within tourism transportation and logistics systems. Accordingly, this study aims to analyze the environmental dimension of transport and logistics in tourism through a bibliometric analysis of 128 publications indexed in the Web of Science between 1996 and 2025 using sustainability- and environment-related keywords combined with tourism, transport and logistics terms. Using the R biblioshiny package and VOSviewer, the study identifies key trends, themes, and collaboration patterns in the literature. The findings indicate that the literature is primarily structured around keywords such as behavior, impact, and mobility. While earlier studies primarily focused on carbon emissions, air quality, and air transport, post-2015 research increasingly integrates tourism, climate change, public transport, and behavioral dimensions. Since 2020, there has been a notable shift toward sustainable mobility, green logistics, and everyday mobility. Highly cited studies address carbon emissions, energy consumption, ecological footprint, air pollution, and active travel, reflecting a multidimensional perspective on sustainability. Thematic map analysis reveals that studies focusing on specific transport modes or country contexts remain limited, while concepts such as carbon emissions, sustainable transport and sustainable development present high potential for future research. Research in this area is heavily concentrated in China, followed by Australia and the United Kingdom. While the United Kingdom, the United States, and the Netherlands were more active in the earlier period, China, South Korea, Thailand, and Türkiye have become more prominent since 2020. The findings also provide several implications for policymakers in the field of tourism transportation and logistics. First, in order to mitigate the environmental impacts of increasing tourist mobility, priority should be given to implementing the avoid–shift-improve approach in transportation policies. This includes reducing the need for travel where possible, shifting mobility from private vehicles toward public transport and active transportation modes, and improving transport systems through the adoption of low-emission technologies. In addition, developing destinations where research and practices related to sustainable mobility remain limited should establish data systems capable of regularly monitoring tourism-related transportation and logistics emissions. To support these efforts, training programs should be provided for local governments and tourism-related businesses. Finally, adopting an integrated perspective that simultaneously addresses sustainable transport, energy use, individual mobility, and tourism policies would enable sustainability and climate change considerations to play a more effective role in the formulation of tourism-oriented strategic planning processes.
Keywords: Tourism, travel, transport, logistics, sustainability