Kıbrıs Türk Ağız Sözlüklerindeki Birtakım Sorunlar Üzerine


Peler G. Y.

9. Milletlerarası Türkoloji Kongresi, İstanbul, Turkey, 13 - 16 September 2021, pp.1-11

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • City: İstanbul
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.1-11

Abstract

Bu bildiride Türkiye Türkçesinin Kıbrıs ağızları hakkında yazılmış sözlükler ele alınacaktır. Türkçenin Kıbrıs ağızlarının hâlihazırda üç sözlüğü bulunmaktadır. Bunlar; Orhan Kabataş’ın “Kıbrıs Türkçesinin Etimolojik Sözlüğü”, Mustafa Gökçeoğlu’nın “Kıbrıs Türk Ağızları Sözlüğü ve Bener Hakkı Hakeri’nin “Hakeri’nin Kıbrıs Türkçesi Sözlüğü”dür. Bu üç sözlüğe ek olarak Orhan Kabataş’ın Yakovas Hacıpieris ile birlikte kaleme aldıkları “Kıbrıs Türk ve Rum Diyalektlerinin Ortak Sözlüğü (Tarihi-Etimolojik) adlı çalışma bulunmaktadır. Görüldüğü üzere, bu sözlüklerin isimleri terim bakımından birbirleri ile uyumsuz oldukları gibi, içerdikleri malzeme bakımından da birbirleri ile koşutluk içerisinde değildirler. Kiminde madde başı olarak günümüzde Kıbrıs ağızlarında kullanılmayan (belki de hiç kullanılmamış) pek çok Rumca başta olmak üzere yabancı kökenli sözcük bulunurken kiminde de Kıbrıs ağızlarında çok yaygın bir şekilde kullanılan bazı sözcükler madde başı olarak bulunmamaktadır. Ancak bu sözlüklerin ortak olarak paylaştıkları birkaç hususiyet de vardır. Evvela dört sözlüğün hiçbiri saha derlemesine dayanmamaktadır veya dayanıyor ise bile bu yönde hiçbir işaret mevcut değildir. İkinci olarak her dört sözlükte de kaynağı belirsiz pek çok madde başı kelime mevcuttur. Hatta bazılarında madde başları için tek bir kaynak belirtilmemiştir. Bu bağlamda, bu çalışmada her dört sözlük de isimlerinden başlamak üzere, madde başlarının oluşturulma usulleri, maddelerin açıklanma usulleri,  kaynakları ve derleme usulleri gibi sözlük bilimi yöntemleri bakımından ve günümüz Kıbrıs ağızları açısından güncellikleri bakımından ele alınacaktır.