TANK KULESİ MİLİ VE DİŞLİSİ TASARIMINDA EN İYİ MALZEME SEÇİMİ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ


İnci H., Şenyiğit E., Demirel B.

INTERNATIONAL AZERBAIJAN ACADEMIC RESEARCH CONGRESS, Baku, Azerbaijan, 28 - 29 May 2022, vol.1, no.1, pp.227-232

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • Volume: 1
  • City: Baku
  • Country: Azerbaijan
  • Page Numbers: pp.227-232
  • Erciyes University Affiliated: Yes

Abstract

Savaş, insanoğlunun var olduğu günden beridir karşılaşmış olduğu bir gerçektir. Savaş gerçeği olan bir hayatta 

savaşı kazanmak için askeri araçlara ihtiyaç duyulur. Bu askeri araç ihtiyaçlarından birisi de  Tank’ tır. Tank, ağır 

bir zırha, yüksek ateş gücüne ve her türlü arazide hızla gidecek şekilde tasarlanmış sürüş takımlarına sahip bir 

askeri araçtır. Her tarafı zırhla kaplanmış bir askeri araçta görüş hayati öneme sahiptir.  Tankın görmesini sağlayan 

parçasına kule denilmektir. Bu nedenle kule tankın en önemli parçalarından biridir.  Tank kulesi mili ve dişlisinin 

tasarımda  en  iyi  malzemenin  seçimi  tankın  kullanımını  etkili  ve  ömrünün  uzun  olmasını  sağlayacaktır.  Tank  Kulesi 

mili ve dişlisinin tasarımda en iyi malzemenin seçimi, birden fazla kriter altında birden fazla alternatif içerisinden 

en iyi  malzemenin belirlenmesi amacını gerçekleştirmeye çalışır. Bu seçim, bir çok kriterli karar verme prob lemidir. Bu problemin çözümünde çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılmaktadır. Kule mili ve dişlisinin 

tasarımda en iyi malzemenin seçimi askeri karar verme probleminde dikkate alınan kriterler sırasıyla, Sertlik,  Talaşlı İmalata Uygunluk, Maliyet, Akma dayanımı ve Elastiklik Modülüdür. Problemin çözümünde dikkate alınan 

alternatifler ise 1030 Karbon çeliği, 1040 Karbon çeliği,  1050 Karbon çeliği, 1060 Karbon çeliği, 1137 Karbon 

çeliği, 1141 Karbon çeliği, 1340 Karbon çeliği, 4130 Yüksek alaşımlı çelik, 4140 Yüksek alaşımlı çelik ve 8630 

Yüksek alaşımlı çeliktir. Çalışmada, kriter ağırlıklarını belirlemede nesnel bir çok kriterli  karar verme yöntemi 

olan Entropi yöntemi kullanılırken alternatiflerin sıralaması için CoCoSo yöntemi kullanılmıştır. Entropi  yöntemi 

ile  en  önemli  kriterin  Talaşlı  imalata  uygunluk  kriteri  (0.60)  olduğu  en  önemsiz  kriterin  ise  elastiklik  modülü  (0.03) 

kriteri olduğu belirlenmiştir. Cocoso yöntemi ile en iyi alternatifin 4130 yüksek alaşımlı çelik alternatifi (3.49) 

olduğu en kötü alternatifin ise 1030 karbon çelik (1.21) olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma ile Entropi ve CoCoSo 

yöntemlerinin  kullanılması  sonucu  tank  kulesi  mili  ve  dişlisinin  tasarımda  kullanılabilecek  en  iyi  malzemenin 

4130 yüksek alaşımlı çelik olduğu karar vericilere sunulmuştur.