4-Hidroperoksisiklofosfamid ile İndüklenen DNA Hasarı Sonrasında MKH Kaynaklı Eksozomların Lösemi Hücrelerinde DNA Hasar Yanıtı ve Apoptozu miRNA Aracılı Düzenlemesinin Araştırılması

Samur E.(Yürütücü), TAHERİ S., MEHMETBEYOĞLU DUMAN S. E.

2026 - 2027

Başlama Tarihi: Haziran 2026
Bitiş Tarihi: Haziran 2027

Proje Özeti

Akut Miyeloid Lösemi (AML), kemoterapiye verilen yanıtın DNA hasar mekanizmaları, hücresel stres yanıt yolları ve tümör mikroçevresinden gelen sinyaller tarafından şekillendirildiği, moleküler açıdan heterojen bir hematolojik malignitedir. Kemoterapötik ajanlar, özellikle alkilleyici bileşikler, DNA üzerinde hasar oluşturarak hücre ölümünü indüklemektedir. Bu ajanlardan siklofosfamidin hücre kültüründe biyolojik olarak doğru modellenebilmesi için aktif metaboliti olan 4-hidroperoksisiklofosfamid (4-HC) kullanılmaktadır. DNA hasarına verilen hücresel yanıtların ve bu süreçlerin mikroçevre kaynaklı faktörlerle nasıl modüle edildiğinin anlaşılması, lösemi biyolojisinin aydınlatılması açısından önem taşımaktadır. Bu projede, 4-HC ile indüklenen DNA hasarı sonrasında mezenkimal kök hücre (MKH) kaynaklı eksozomların lösemi hücrelerinde DNA hasar yanıtı, apoptoz ve miRNA ekspresyonu üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada HL-60 (AML modeli) ve K-562 (miyeloid lösemi modeli) hücre hatları kullanılacaktır. Öncelikle 4-HC için doz-yanıt analizi yapılarak hücre canlılığını tamamen ortadan kaldırmadan anlamlı DNA hasarı oluşturan subletal konsantrasyon belirlenecektir. Belirlenen doz ile 24 ve 48 saatlik zaman noktalarında DNA hasarının zamana bağlı değişimi değerlendirilecektir. DNA çift zincir kırıklarının göstergesi olan γH2AX (Ser139) protein düzeyi Western blot yöntemiyle analiz edilerek deneysel model doğrulanacaktır. DNA hasarı oluşturulan hücrelere, mezenkimal kök hücrelerden izole edilip karakterize (CD9, CD63 ve CD81 pozitifliği; calnexin negatifliği) edilen eksozomlar uygulanacaktır. Eksozomların etkisi, γH2AX düzeylerindeki değişim üzerinden değerlendirilerek DNA hasarı üzerindeki düzenleyici rolleri ortaya konacaktır. Fonksiyonel düzeyde ise Annexin V/Propidium Iodide boyaması kullanılarak erken ve geç apoptoz oranları akım sitometrisi ile ölçülecektir. Ayrıca DNA hasarı ile ilişkili seçilmiş miRNA’ların (miR-34a-5p, miR-16-5p, miR-21-5p, miR-155-5p, miR-125b-5p, miR-24-3p ve miR-146a-5p) ve DNA hasar ve onarım yolaklarında görev alan genlerin (TP53, CDKN1A/p21, GADD45A, BAX, RAD51, BRCA1, ATM) ekspresyon düzeyleri qRT-PCR ile analiz edilecektir. HL-60 ve K-562 hücre hatlarının karşılaştırmalı değerlendirilmesi ile farklı lösemi tiplerinde DNA hasarına verilen yanıtın mikroçevre sinyalleri ile nasıl değiştiği incelenecektir. Bu çalışma sonucunda DNA hasarı–eksozom–miRNA ekseninin fonksiyonel olarak tanımlanması ve kemoterapi sonrası mikroçevre kaynaklı eksozomların hücresel yanıt üzerindeki düzenleyici rolüne dair özgün veriler elde edilmesi beklenmektedir. Elde edilecek bulguların, lösemi tedavisinde DNA hasarına bağlı yanıt mekanizmalarının anlaşılmasına ve potansiyel direnç süreçlerinin aydınlatılmasına katkı sağlaması öngörülmektedir.