Akademik Veri Yönetim Sistemi
SÖNMEZ O. (Yürütücü), KARADAYI M. K.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Y.Lisans, 2025 - 2025
Günümüzde atıksu arıtma çamurlarının depolanması ve bertaraf edilmesi önemli sorunlar arasında yer almış ve işletme maliyetlerinin büyük kısmını oluşturmakta olup bu sorunun azaltılması için ekonomik ve çevresel açıdan sürdürülebilir yöntemler değerlendirilmelidir. Bu tezde; Kayseri Merkez, Develi, Yahyalı, Bünyan ve Tomarza ilçelerinde yer alan ileri biyolojik atıksu arıtma tesislerinden arıtma çamurları toplanmış ve analizleri yapılmıştır. En yüksek işletme maliyeti ve atık çamur üretimine sahip olmasından dolayı Kayseri Merkez tesisten alınan arıtma çamurları denemede kullanılmak üzere seçilmiştir. Denemede farklı oranlarda arıtma çamuru (%7,5, %15, %20, %25, %50, %75) ve 15-15-15 gübresinden farklı dozlarda (%25, %50, %100) toprağa ilave edilerek sorgum bitkisinin gelişim potansiyelindeki rolü incelenmiş ve kullanılabilirliği değerlendirilmiştir. Bulgulara göre arıtma çamuru uygulamalarının tümünde pH değeri anlamlı düzeyde düşüş göstermiş; EC, kireç ve organik madde düzeyleri önemli seviyede artış göstermiştir. Buna ek olarak, arıtma çamurunun toprağa eklenen oranının artmasının sorgum bitkisinin gelişimini olumsuz etkilediği ancak dozlar seyreltildiğinde sorgum gelişimini desteklediği, özellikle arıtma çamurunun dozunun azaltılmasının ve gübre ilavesinin birlikte etkisinin bitki ve kök boyu, sap çapı, bitki ve kök yaş ağırlığı, bitki ve kök kuru ağırlığı gibi parametreleri kontrol grubuna kıyasla önemli düzeyde etkilediği (p<0,01). En yüksek elde edilen bulgular; bitki boyunda A7,5-G50 grubunda 76,16 cm, kök uzunluğunda A7,5-G25 grubunda 35 cm, bitki ve kök yaş ağırlığı A7,5-G100 grubunda sırasıyla 66,79 g ve 41,07 g ölçülmüştür. Arıtma çamurları uygulama dozlarının uygun düzeyde seçilmesi durumunda bitki gelişimini destekleyeceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Arıtma çamuru, sorgum, tarımsal sürdürülebilirlik, besleme stratejisi