Pulicaria Armena Boiss. & Kotschy Ex Boiss. bitkisinin fenolik bileşikleri üzerinde fitokimyasal araştırmalar

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMAKOGNOZİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YASEMİN BAŞPINAR

Danışman: Perihan Gürbüz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Asteraceae (Compositae) familyasına ait Pulicaria cinsi Dünya üzerinde 100'den fazla tür içerir. Bu türler genellikle Avrupa, Afrika ve Asya'da dağılım gösterir. Ülkemizde doğal olarak yayılış gösteren biri endemik olmak üzere 6 Pulicaria türüne ait 9 takson ile temsil edilmektedir. Farklı Pulicaria türlerinden başta flavonoitler olmak üzere, fenolik bileşikler, seskiterpenler, diterpenler, triterpenler izole edilerek karakterize edilmiştir. Pulicaria türleri halk arasında yara otu olarak adlandırılır. Cins üzerinde yapılan aktivite çalışmalarında farklı Pulicaria türlerinin antimikrobiyal, sitotoksik, antiviral, antihistaminik etkileri gösterilmiştir. Bu tez çalışmasında Muş yüresinden toplanan endemik Pulicaria armena Boiss. & Kotschy ex Boiss'in bütün kısımlarından metanol ekstresi hazırlanmıştır. Metanol ekstresi öncelikle RP kolon kullanılarak fraksiyonlarına ayrılmıştır. Fraksiyonlar üzerinden gerçekleştirilen tekrlayan klasik kromotografik saflaştırma çalışmaları sonucunda bir adet basit fenol glukoziti; sitrusin C (PuA-1), 8 adet flavonoit yapısında; kersetagetin 5, 7, 3' trimetil eter (PuA-2), kersetin 3-O-glukronit (PuA-3), kersetin 3-O-glukronit-6"-metil ester (PuA-4), kersetin 3-O-rutinozit (PuA-5), luteolin (PuA-6), kersetin (PuA-7), 6-hidroksiapigenin, 7-metil eter (PuA-8a) ve 6-hidroksiluteolin 7,4'-dimetil eter (PuA-8b) izole edilerek yapıları 1H-NMR, 13C-NMR, MS teknikleri ile aydınlatılmış ve literatür verileri ile doğrulanmıştır. İzole edilen maddelerin Pulicaria armena'da bulunduğu ilk defa bildirilmiştir. Elde edilen verilerin Pulicaria cinsi ve Asteraceae familyasının kemotaksonomisine katkısı incelenmiştir. Anahtar kelimeler: Pulicaria armena, Asteraceae, NMR, flavonoit, kemotaksonomi