Çok kriterli karar verme tekniği ile netsis kurumsal kaynak planlama programına entegre satın alma teklif değerlendirme uygulaması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YENER YAVUZ
Danışman: Ercan Şenyiğit
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karar verme hayatımızın her aşamasında karşımıza çıkan bir konudur. Kararlar karar vericinin kendi değerlemesine bırakılmaktadır. Karar verici karar verirken kriterlerini belirlemekte ve eldeki alternatifleri değerlendirerek kendisi için en uygun olan alternatifi tercih etmektedir. Birden fazla kriter ve birden fazla alternatifi değerlendirmek ve bunları kısıtlı bir süre içerisinde yapmak oldukça zordur. Ayrıca yapılacak değerlemenin bilimsel bir dayanağı olmadığı için de güvenilirliği düşüktür. Netsis KKP (Kurumsal Kaynak Planlaması) programında satın alma talepleri oluşturulmakta ve bu talepler için tedarikçi firmalardan teklifler toplanmaktadır. Oluşan teklifler içinden en uygun teklif kabul edilerek tedarikçiye sipariş geçilmektedir. Netsis programı girilmiş taleplerin teklife dönüştürülmesi aşamasında sadece fiyat kriterini dikkate alarak değerlendirme yapmaktadır. Diğer olası kriterlerin hiçbiri bilimsel olarak dikkate alınmamaktadır. Değerleme, karar vericinin kendisine bırakılmaktadır. Netsis kullanıcıları arasında teklif modülü ile ilgili yapılan anketler sonucunda, satın alma birimlerinin Talep/Teklif modülünü kullandıkları fakat yapılan mevcut teklif değerlendirmesini yeterli bulmadıkları ve bununla ilgili yapılacak bir teklif değerlendirme uygulamasının çok faydalı olacağı şeklinde fikir beyan ettikleri görülmektedir. Bu çalışmada, teklif değerlendirme uygulamasındaki bu eksikliğin giderilmesi adına ÇKKV (Çok Kriterli Karar Verme) yöntemleri ile en iyi teklifin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Ölçülemeyen değerleri ölçülebilir hale getirdiği için AHS (Analitik Hiyerarşi Süreci) yöntemi ve herhangi bir öznel değerlemeye ihtiyaç duymayan MOORA (Multi-Objective Optimization on the basis of Ratio Analysis) yöntemi olmak üzere iki adet ÇKKV metodu tercih edilmiştir. MOORA yöntemi içerisinde de Oran ve Referans nokta yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmamızda öncelikle matematiksel işlevselliği ile bilinen Matlab uygulamasında tercih ettiğimiz AHS ve MOORA yöntemlerinin kodları yazılmıştır. Bu kodlar Matlab'ın kod dönüştürücüsü ile C# diline dönüştürülmüş ve ÇKKV yöntemleri fonksiyon olarak tanımlanmıştır. ÇKKV probleminin çözümü için gerekli olan kriterler ve alternatifleri oluşturan teklifler Netsis arayüzü ile Netsis programına girilmektedir. SQL dili arayüzünde verinin öz izlemesini oluşturan viewler ile uygulamamıza getirilmektedir. Uygulama ile her bir ÇKKV yöntemi için değerleme yapılmakta ve en uygun teklifler sıralanmaktadır. AHS, oran yaklaşımı ve referans nokta yaklaşımlarında farklı sonuçlar elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Teklif Değerleme, Kurumsal Kaynak Planlama, Çok Kriterli Karar Verme, AHS, MOORA