Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi, Uzay Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞENUR SAYIL
Danışman: Harun Çelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Merkeziyetçi mimari yapılar kullanan mevcut aviyonik sistemler için her geçen gün yeni tehditler ortaya çıkmaktadır. Aviyonik sistemlerin herhangi birinde gerçekleşen güvenlik açığı; veri güvenliğini, uçuş güvenliğini, sürü güvenliğini ve mahremiyeti tehdit etmektedir. Hava trafiğini kontrol etmek için kullanılan mevcut sistemlerin merkeziyetçi mimarisi hava araçlarını her türlü saldırıya karşı savunmasız bırakmaktadır. Bu saldırılar hava araçlarının ele geçirilmesine, verilerin değiştirilmesine, verilerin silinmesine, eşzamanlı haberleşmenin engellenmesine sebebiyet vermektedir. Aynı şekilde bu merkezi mimariyi kullanan sistemler sürü hava araçlarında yol planlaması yaparken tüm alanı kontrol etmekte zorlanmaktadır. Bunların yanı sıra merkezi arabuluculuk hizmetlerinin kullanımı da maliyete, uzun sürelere ve belli güvenlik açıklarına sebebiyet vermektedir. Blok zinciri teknolojisi, bu zorluklara çözüm sunabilecek potansiyele sahip merkezi olmayan bir yapıya sahiptir. Blok zinciri teknolojisi aviyonik sistemleri temel hizmetler konusunda iyileştirebilir, bilgi paylaşımına teşvik edebilir, güvenliği ve uçak uçuşa elverişlilik seviyesini iyileştirmek için kapsamlı bir veri görünümü sunabilir. Karşılaşılan her sorunda blok zincir kullanımı gerekmez, ya da her sorunda aynı blok zincir türüyle çözülemez. Artıları, eksileri ve sınırlarıyla blok zinciri türlerini değerlendirerek uygun türün seçilmesi önemlidir. Bu noktada, blok zincirinin hangi ihtiyaçları karşılamada üstün olduğunun bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, blok zincirinin uygun bir çözüm yöntemi olarak kullanılabilirliğini anlayabilmek için bir yöntem önerilmiştir. Tasarlanacak aviyonik sistem işlevlerini yerine getirirken blok zincirin de bir seçenek olarak ele alınabilme yeteneği, problemin blok zinciri kullanımını gerektirip gerektirmediğinin belirlenmesi için temel bir bileşendir. Önerilen yöntemin ilk adımları, aviyonik sistemdeki sorunun doğru bir şekilde anlaşılması, problemin yapısının iyi analiz edilmesi ve kurulacak sistemin işlevlerinin iyi tanımlanmasıdır. Bu yöntemle, blok zincirinin bir seçenek olarak kabul edilebileceği kararı verildikten sonra, kullanılabilecek blok zincir türlerinin avantaj, dezavantaj ve kısıtlamaları karşılaştırılarak en uygun blok zincir türü seçilmektedir. Gelecekte blok zinciri teknolojisinin aviyonik sistemlerde önemli fırsatlar sunabilecek ve veri güvenliği, mahremiyet, hava trafik yönetimi ve sürü güvenliği gibi kritik alanlarda ilerlemeler sağlayacaktır.