Türkiye'de yetiştirilen bazı şeker pancarı (Beta vulgarıs L.) çeşitlerinin kuraklık stresine karşı agronomik, fizyolojik ve kök morfolojik tepkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ENVER SİNA BİRER

Danışman: Abdullah Ulaş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma 2021 yılında Erciyes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Bitki Beslenme Fizyolojisi Laboratuvarında kontrollü iklim odaları ve laboratuvar koşullarında tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Bu araştırmada, İç Anadolu Bölgesinde şeker pancarı yetiştiricileri tarafından genel olarak en çok tercih edilen 10 farklı şeker pancarı (Beta vulgaris L.) çeşidi kulanılmıştır. Denemede bitkiler kontrollü iklim odasında derin su kültürü (DWC) ortamında %10'luk (w/v) Polyethylene glycol (PEG 6000) uygulanmış besin çözeltisi ortamında kuraklık stresi koşullarında taranarak (screening) test edilmiştir. Araştırmada bitkilerde, gövde ve kök yaş-kuru ağırlıkları, bitki boyu, kök/gövde oranı, yaprak alanı, kök uzunluğu, kök hacmi, kök çapı, gibi çeşitli agronomik, fizyolojik ve kök morfolojik parametreler belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre %10'luk PEG uygulamasının kuraklık yaşamayan kontrol bitkilerine göre gövde büyüme ve biyomas gelişimini yüksek (p<0.001) düzeyde gerilettiği tespit edilmiştir. Uygulama x Çeşit interaksiyonunun istatistiki olarak yüksek (p<0.001) çıkması, şeker pancarı çeşitleri arasında kuraklığa karşı toleranslık bakımından büyük bir genotipik farklılık olduğunu ortaya koymuştur. Deneme neticelerine göre BERNACHE ve GREGORİA şeker pancarı çeşitleri kuraklığa karşı büyük bir dayanıklılık (tolerans) sergilerken, TUNA ve MOHİCAN ve SETENİL çeşitleri tam tersi çok büyük bir hassasiyet (intolerans) sergilemişlerdir. Çeşitlerin kuraklığa karşı toleransı ile kök morfolojik karakterleri arasında doğrusal bir ilişkisi olduğu bu çalışma ile ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Su stresi, Kuraklık, Şeker pancarı, Su kültürü, PEG6000