Multipl skleroz hastalarında manyetik rezonans görüntüleme lezyon yükü ile stres eğilimi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, --------------------------------, --, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYDAN ÇAKIR

Danışman: İzzet Ökçesiz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Multipl skleroz (MS) enflamasyon, demiyelizasyon ve akson hasarı ile karakterize otoimmün bir santral sinir sistemi hastalığıdır. Demiyelinizan plak tutulumu klinikte hastalığın lezyon yükü olarak ifade edilmektedir. Stresin MS hastalığında predispozan bir faktör olarak rol oynamasının yanı sıra hastalığın seyrinde hastanın stres eğilimi de artabilir. Bu çalışmada MS hastalarının manyetik rezonans (MR) görüntüleri değerlendirilerek lezyon yükleri ile hastaların stres eğilimi arasındaki farklılıkların araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya Erciyes Üniversitesi Gevher Nesibe Tıp Fakültesi Hastaneleri Nöroloji Anabilim Dalı MS polikliniğinde takip edilen 111 MS hastası dahil edilmiştir. Hastaların seçiminde kadın-erkek cinsiyeti fark etmeksizin 18-65 yaş aralığı ve hastanın son beş yıl içerisinde en az bir MR görüntüsünün bulunması kriter olarak belirlenmiştir. Katılımcıların MR görüntülerine Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri PACS sistemi (Sectra Workstation IDS7, Teknikringen Sweden) üzerinden ulaşılmıştır. Lezyon yüklerinin sayısal verileri ise volBrain Open access platform for MRI brain analysis sistemi üzerinden elde edilmiştir. Hastaların MR görüntülerinde tanımlanan lezyon yükleri ile stres eğilimleri arasındaki ilişki Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) uygulanarak değerlendirilmiştir. Elde edilen ölçek ve lezyon yükü verileri p<0.05 anlamlı kabul edilerek istatistiksel olarak incelenmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunluğu histogram, Q-Q grafikleri ve Shapiro-wilk testi ile değerlendirilmiştir. Cinsiyetler arası karşılaştırmalarda nicel değişkenler için Mann-Whitney U testi uygulanmıştır. Tekrarlı ikili ölçüm karşılaştırmalarda nicel değişkenler için eşleştirilmiş Wilcoxon testi kullanılmıştır. Nicel veriler arasındaki ilişki Spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Olguların lezyon yükleri ve stres eğilimleri arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Araştırmada konvansiyonel FLAIR sekansı ve 3D FLAIR sekansı arasında MS lezyonlarını gösterme başarısı da kıyaslanmıştır. 3D FLAIR sekansının lezyon tespitinde daha üstün olduğu görülmüştür. Sonuç olarak; çalışmada MS hastalarının lezyon yükleri, lezyon lokasyonları, cinsiyet, yaş ve medeni durum parametreleri ile strese olan eğilimleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Anahtar Kelimeler: Beyaz Cevher Lezyonu; Demiyelinizan Plak; Lezyon; Manyetik Rezonans Görüntüleme; Multipl Skleroz; Stres