Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA YAĞMUR
Danışman: Selman Sevindik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de iç mekân hava kalitesi ve enerji verimliliği açısından güvenilir ve uygulanabilir bir havalandırma yönetmeliği eksikliği hem kullanıcı sağlığını hem de sürdürülebilir bina tasarımını olumsuz etkilemektedir. Artan kentleşme, iklim değişikliğiyle mücadele ve solunum yoluyla bulaşan hastalıklar gibi salgın hastalıkların yarattığı yeni riskler, mevcut mevzuatın yetersizliğini daha görünür kılmıştır. Bu tezde, Avrupa Birliği, İngiltere, Kanada-Ontario ve Çin-Hong Kong gibi farklı iklim bölgelerini temsil eden dört ülkenin havalandırma yönetmelikleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Yönetmeliklerin seçilmesinde, güncellik, literatürde referans alınmaları ve farklı iklimsel koşulları temsil etmeleri etkili olmuştur. Çalışmada, yönetmelikler temiz hava miktarı, iç mekân CO₂ düzeyleri, enerji tüketimi, diğer kirleticiler ve solunum yoluyla bulaşan hastalıklar etkisi gibi beş ana kriter çerçevesinde değerlendirilmiştir. Ayrıca, doğal havalandırma uygulamalarına ilişkin vaka analizleri yapılmış, bu analizlerde iklim, bina yüksekliği ve kamusal erişim gibi ölçütler dikkate alınmıştır. Her bir vaka için saatlik hava değişim oranı ve enerji tasarrufu gibi performans verileri literatürden derlenmiş, yönetmeliklerde doğal çözümlerin yeri tartışılmıştır. Bulgular, Avrupa Birliği yönetmeliğinin enerji verimliliği ve iç hava kalitesi gibi temel unsurları kapsamlı biçimde ele aldığını, İngiltere yönetmeliğinin ise iç hava kalitesi ve bakım güvenliği konularında ayrıntılı kılavuzlar sunduğunu göstermiştir. Kanada-Ontario yönetmeliği enerji hesaplamaları ve ticari pişirme alanlarının havalandırılması gibi özel başlıklara odaklanırken, Çin-Hong Kong yönetmeliği ise insan yoğunluğu ve sistem tipleri gibi bazı önemli kriterleri yeterince detaylandırmamaktadır. Ayrıca, incelenen yönetmeliklerde solunum yoluyla bulaşan hastalıklar gibi hava yoluyla bulaşan hastalıklara yönelik spesifik düzenlemelerin henüz tam olarak yer almadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Türkiye'nin coğrafi ve iklimsel koşullarına uygun, kapsamlı ve net sınırları olan bir havalandırma yönetmeliğine ihtiyaç duyduğu ortaya konmuştur. Önerilen yönetmelikte, birey başına minimum 10 litre/saniye taze hava, iç mekân CO₂ yoğunluğunun dış ortama ek olarak en fazla 800 ppm olması, konutlarda minimum hava değişim oranının saatte 0,5, ofis ve sınıf gibi alanlarda ise en az 3 hava değişimi olarak sağlanması gibi kriterler belirlenmiştir. Bu kriterlerin uygulanabilirliği dinamik simülasyonlarla test edilmeli ve paydaş anketleriyle değerlendirilmelidir. Çalışma, Türkiye için bilimsel temelli, sürdürülebilir ve ölçülebilir bir havalandırma yönetmeliği geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.