Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gülbahar Soylu Ercan
Danışman: Hayriye Hale Kozlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde geleneksel kent dokusunun yoğun olduğu alanlardan uzaklaşan, modern ve refah yaşam kalitesi sunan, kent kimliğinden uzaklaşmış, rant amacına dönüşmüş yeni yerleşim odaklarına mekansal göçler söz konusudur. Kenti oluşturan ana omurgadan bağımsız gelişen bu yeni yerleşimler ise sokak kültürünü yok etmektedir. Geleneksel sokak kültürünün günümüzde de korunabildiği nadir yerleşimlerinden biri olan Zile kent dokusu içerisinde özgün dokusunu koruyan sokakların karakteristik özelliklerinin ortaya konulması, kente özgün sokak tipolojilerinin tespit edilmesi ve sokakları meydana getiren parametrelerin çözümlenerek neticede bütüncül bir tabloda sergilenmesi çalışmanın temel hedeflerindendir. Bu kapsamda, öncelikli olarak Anadolu'nun en eski yerleşim yerlerinden olan Tokat İli' nin Zile İlçesi'nde geleneksel kent dokusunun oluşmasına etki eden fiziksel, ekonomik, sosyal, tarihi ve kültürel etmenler araştırılmıştır. Kent dokusunun tarihi süreçteki gelişimi, bugünkü durumu, yerleşim özellikleri, çevresel sorunları ve değerleri, sit sınırlarının biçimlenme süreci, onarım çalışmaları üzerinde arşiv araştırmaları yapılmış, çalışma alanında yerinde tespitler yapılmıştır. Mekan ve sokak kavramları, özellikleri, bileşenleri, sokakların oluşumundaki tarihsel süreç araştırılmış, Anadolu Türk kentlerinde sokak oluşumu incelenerek literatürde yer alan sokak tipolojileri belirlenmiştir. Literatür araştırmalarından sonra alan taraması yapılmış ve organik dokuda, kentin ilk nüvesini oluşturan Kale ve çevresinde gelişen tarihi Zile'yi tanımlayabilecek, mahalle özelliklerini barındıran ve yaşatan sokaklar üzerinde çalışılmasına özen gösterilmiştir. 20 adet sokak üzerinde önce 1/1000 sonra da 1/500 ölçekte ayrıntılı vaziyet çalışması, karşılıklı grafiksel sokak silüetleri, en-kesitleri ve mimari çizimler hazırlanarak sokak çözümlemeleri yapılmıştır. Her sokak için sokak bileşenleri, tipoloji parametreleri analiz edilerek tablolalaştırılmıştır. Tespitler sonucunda da 20 adet sokağın karakteristik özellikleri ve tipoloji parametreleri bütüncül tablolada sergilenmiştir. Zile sokaklarında yapılan analizler sonucunda çıkmaz sokak, bir kısmı merdivenli sokak, bahçeli-bahçesiz sokak, doğrusal, yarı doğrusal sokak, yay-L-Z-Y formlarında sokaklar, kıvrımlı, kırıklı, uzun-kısa, dar-geniş sokaklar, eğime dik, eğime paralel sokakların varlığı görülmüştür. Genel tipolojisi tespit edilen bu sokakların bozulma sürecinin yavaşlatılması ve gelecekte özgün doku karakteristiğini daha sağlıklı şekilde sürdürebilmelerinin sağlanabilmesi amacına yönelik olarak sokak dokusundaki genel bozulma nedenleri ve türleri tespit edilmiştir. Böylece, sadece tek yapı koruma ve belgeleme çalışmalarının ötesine geçilerek, kentin ana karakterini oluşturan sokak dokularına da dikkat çekilmesi ve korunmalarına yönelik öneriler getirilmesi hedeflenmiştir. Anahtar Kelimeler: Zile, organik doku, kentsel koruma, restorasyon