Türkçe Öğretmenlerinin Dil Bilgisi Öğretiminde Kullandıkları Yöntemler ve Ortaokul Türkçe Kitap Setindeki Dil Bilgisi Öğrenme Alanı İçin Verilen Yönerge ve Etkinlikler Hakkındaki Görüşleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TÜRKÇE EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Turan BIYIK
Danışman: Ali Göçer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı; Türkçe öğretmenlerinin, dil bilgisi öğretiminde kullandıkları yöntemler ve Türkçe kitap setinde dil bilgisi öğrenme alanı için verilen yönerge ve etkinlikler hakkındaki görüş ve düşüncelerinden yola çıkarak bir durum analizi yapmaktır. Araştırmanın 1. bölümünde dil bilgisi öğretiminin ana dili öğretimi ve dil eğitimindeki yeri ve önemi; dil bilgisi öğretiminin amacı, ilkeleri, yöntemleri ve teknikleri Türkçe alan yazınından ve uzman görüşlerinden faydalanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın 2. bölümünde Türkçe öğretmenlerinin dil bilgisi öğretiminde kullandıkları yöntemler ile Türkçe kitap setinde dil bilgisi öğrenme alanı için verilen yönerge ve etkinlikler hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi amacıyla Sivas ili Şarkışla ilçesinde görev yapan 20 Türkçe öğretmenine görüşme formu uygulanmıştır. Görüşme formu uygulanan Türkçe öğretmenlerinden rastgele seçilen 5 Türkçe öğretmenine de gözlem formu uygulanarak dil bilgisi öğretim sürecinde kullandıkları yöntemler belirlenmeye çalışılmış, Türkçe kitap setinde dil bilgisi öğrenme alanı için verilen yönerge ve etkinliklerden yararlanma durumları sınıf ortamında gözlemlenmiştir. Ayrıca gözlem formu uygulanan 3 Türkçe öğretmeni dil bilgisi öğretim sürecinde video kamera ile kaydedilmiş ve kayıtlar doküman analizine tabi tutulmuştur. Araştırmada nitel araştırma deseni kullanılmıştır, elde edilen veriler betimsel analiz çerçevesinde değerlendirilmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini 2014-2015 eğitim öğretim yılında Sivas ilinde görev yapan Türkçe öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu Sivas merkez ve ilçelerinde görev yapan 20 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmaya konu olan Türkçe kitap seti 2014-2015 eğitim öğretim yılında Sivas merkez ve ilçelerindeki ortaokullarda kullanılan 5. sınıflar için FCM Yayınları Türkçe kitap seti, 6. sınıflar için Gizem Yayınları Türkçe kitap seti, 7. sınıflar için CEM VEB OFSET Yayınları Türkçe kitap seti, 8. sınıflar için Yıldırım Yayınları Türkçe kitap setidir. Araştırma sonucunda Türkçe öğretmenlerinin geleneksel dil bilgisi öğretim yöntemlerinin "öğrenciyi ezbere ittiği, kalıcı öğrenim sağlamadığı"; geleneksel dil bilgisi öğretim yöntemleriyle gerçekleştirilen öğretimin "yüzeysel, öğretim programına ve bilişsel öğrenme basamaklarına uyumsuz" olduğu konusunda hem fikir olmakla birlikte "sınav odaklı eğitim anlayışı, zaman yetersizliği, sınıf mevcutlarının fazlalığı" gibi nedenler ötürü dil bilgisi öğretim sürecinde geleneksel öğretim yöntemlerini tercih ettikleri; Türkçe öğretmenlerinin dil bilgisi öğretiminde en sık kullandıkları dil bilgisi öğretim yöntemlerinin sırasıyla düz anlatım (%75), gösterip yaptırma (%45), ve soru-cevap tekniği (%40) olduğu; en az tercih edilen yöntemlerin sırasıyla proje (%5), tartışma (%10) ve tümdengelim (%10) yöntemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Türkçe kitap setlerinde dil bilgisi öğrenme alanı için verilen yönerge ve etkinliklerin hem nicelik (sayısal yetersizlik, az örneklilik, tekrar azlığı) hem nitelik (çeşitliliğin azlığı, öğretim programına uyumsuzluk, ana metinden kopukluk, sınav merkezlilik, bilişsel öğrenme basamaklarına uyumsuzluk, yüzeysellik) bakımından eksikliklerinin olması sebebiyle dil bilgisi öğretiminde etkisiz ve verimsiz oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Türkçe dersi, dil bilgisi, anadil, dil bilgisi öğretim yöntemleri, Türkçe kitap setleri, yönerge ve etkinlikler, dil bilgisi etkinlikleri, Türkçe eğitimi