Farklı su kabağı (Lagenaria siceraria) genotiplerinin azot etkinlik bakımından agronomik, fizyolojik ve morfolojik karakterizasyonu ve karpuza anaçlık potansiyellerinin belirlenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESAT DOĞANCI

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Abdullah Ulaş

Eş Danışman: Halit Yetişir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, su kültürü besin çözeltisi ortamında iki aşamalı tarama (screening) denemeleri kurulmuştur. I. Tarama denemesinde Türkiye'nin genetik kaynaklarında yer alan ve daha önceki çalışmalarda tuza karşı performansları test edilmiş 5 adet tuza hassas ve 5 adet tuza tolerant, 10 adet farklı su kabağı (Lagenaria siceraria) genotipi ve 2 farklı ticari karpuz çeşidi iki farklı azot dozunda (0.3 mM ve 3.0 mM N), tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak taranmıştır. Daha sonraki II. Tarama denemesinde ise, azot etkinlik özellikleri tam olarak karakterize edilmiş 4 adet (2 N-etkin: 70-07 ve 07-45, 2 N-etkinsiz: 35-10 ve 45-07) su kabağı genotipi anaç olarak seçilip, üzerlerine azot etkin olmayan Crimson Sweet (C. Sweet) karpuz çeşidi aşılanarak, iki farklı azot koşullarında (0.3 mM ve 3.0 mM N) anaçlık potansiyelleri belirlenmiştir. Tüm bu çalışmalar 2016 deneme yılında Seyrani Ziraat Fakültesi Bitki Fizyolojisi Laboratuvarında kontrollü iklimlendirme odalarında yürütülmüştür. Bitkide yaş-kuru ağırlık, bitki boyu, yaprak alanı-sayısı, kök uzunluğu-hacmi-çapı, fotosentez, SPAD, nitratredüktaz enzim aktivitesi (NR), petiolde nitrat miktarı, gövde ve kökte toplam azot, yaprakta bazı makro ve mikro element miktarları ölçülmüştür. Neticeler göstermiştir ki, I. Tarama denemesinde azot etkin genotipler (07-45 ve 70-07), II. Tarama denemesinde üzerine aşılanmış olan ve azot etkin olmayan (N-etkinsiz) karpuz çeşidi C.Sweet'in büyüme ve gelişimini aşısız (kontrol) C.Sweet'e göre istatistiki olarak önemli düzeyde artırarak, anaçlık potansiyellerinin yüksek olduğunu ispatlamışlardır. Anaç olarak kullanılan bu N-etkin genotipler, özellikle düşük azot koşullarında diğer genotiplere göre çok daha güçlü bir kök morfolojisi (kök yaş-kuru ağr., kök uzunluğu ve hacmi) sergilemişlerdir. Anahtar Kelimeler: Azot etkinliği, Su kabağı, Karpuz, Anaç, Aşılama