Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetiminde ESG kriterlerine dayalı çok kriterli karar verme yaklaşımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERT ÖZAY
Danışman: Ercan Şenyiğit
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küresel ısınma ve iklim değişikliği, şu günlerde en önemli ve tüm dünyayı etkileyen tehditlerinden biridir. Sürekli bir şekilde yükselen sera gazı emisyonları, doğal kaynakların hızla tükenmesi, mevcut nüfusa kaynakların yetersiz kalışı ve biyolojik çeşitliliğin azalması, dünyayı zor bir noktaya doğru götürmektedir. Bu sorun yalnızca hükümetler veya özel kuruluşlar tarafından değil, toplumun her seviyesinde, bireyden üst düzey yönetimlere kadar herkesin sorumluluğunda olan küresel bir sorun olarak kabul edilmektedir. Bundan çıkarımla, şirketlerin tedarikçilerini değerlendirmelerinde ESG (Çevresel, Sosyal ve Yönetişim) kriterleri önemli hale gelmiş bulunmaktadır. ESG, tedarik zincirindeki tüm paydaşların çevresel sorumluluklarını yerine getirmelerini, toplumsal faydayı gözetmelerini ve etik iş uygulamalarını sürdürmelerini sağlamaya yönelik bir bakış açısı sunmaktadır. Bu çalışma, ESG kriterlerine göre tedarikçi değerlendirme sürecine çok kriterli karar verme yöntemleri ile yaklaşarak, şirketlerin sürdürülebilir tedarik zinciri yönetiminde daha etkin rol oynamaları ve stratejik kararlar alma noktasında yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, tedarikçi değerlendirmesinde kullanılan ESG kriterleri de şu şekilde belirlenmiştir: Çevresel boyutta tedarikçilerin karbon ayak izi, fosil yakıt tüketimi, atık miktarı, elektrik ve su tüketimleri gibi faktörler dikkate alınacaktır. Sosyal boyutta, iş kazası sayısı, kadın çalışan oranı, doğum izni kullanan personel sayısı ve düzenlenen eğitimler gibi parametreler göz önünde bulundurulacaktır. Yönetişimsel boyutta ise, yönetim yapısındaki kadın çalışan sayıları, çalışan memnuniyeti anket sonuçları ve etik ile ilgili verilen eğitimlerin sürelerinin mevcut olup olmadığı gibi unsurlar değerlendirilecektir. Değerlendirmeler çok kriterli karar verme metotları ile yapılmıştır. Bu çalışma, yerel ve dünya genelinde karbon emisyonlarındaki net sıfır taahhütlerine ulaşma yolunda önemli bir araç olmayı hedeflemektedir. Şirketlerin sürdürülebilirlik performanslarını artırmak ve küresel iklim hedeflerine katkıda bulunmak için tedarik zinciri boyunca ESG odaklı bir yaklaşım benimsemeleri hem çevresel etkileri azaltmada hem de toplumsal sorumlulukları yerine getirmede hayati bir rol oynayacaktır. Anahtar Kelimeler: Yeşil Tedarik Zinciri Yönetimi, ESG (Çevresel, Sosyal ve Yönetişimsel), Çok Kriterli Karar Verme, Sürdürülebilir İş Modeli