Bölgesel turboprop uçaklar için paralel hibrit-elektrik tahrik sisteminin modellenmesi ve analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, SİVİL HAVACILIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA AKIN
Danışman: HAMDİ ERCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Havacılıkta karbon emisyonlarının azaltılması hedefi, mevcut platformlara uygulanabilir geçiş çözümleri arasında hibrit-elektrik tahrik sistemlerini öne çıkarmaktadır. Bu tezde, ATR 72-600 ölçeğinde 70 koltuk sınıfı bir bölgesel uçak için paralel hibrit-elektrik tahrik sistemi MATLAB/Simulink ortamında modellenmiş, boyutlandırılmış ve enerji yönetimi açısından değerlendirilmiştir. Çalışmada dördüncü dereceden nokta kütle uçuş dinamiği modeli, PW127M gaz türbini için sıfır boyutlu harita tabanlı performans modeli ve itki, frenleme ve enerji geri kazanımı rejimlerini kapsayan çok rejimli pervane modeli bütünleşik olarak kullanılmıştır. Ayrıca pas geçme, sapma, bekleme ve alternatif yaklaşma fazlarını içeren, operasyonel gereksinimlerle uyumlu 22 fazlı kapsamlı bir görev profili tanımlanmıştır. Boyutlandırma aşamasında, iki boyutlu özgül yakıt tüketimi (specific fuel consumption, PSFC) arama tablosuna dayalı üç aşamalı bir yöntemle gaz türbini küçültme oranı sabit bir batarya kapasitesi altında taranmış; her iki teknoloji senaryosu için uygulanabilir küçültme oranlarının var olduğu gösterilmiştir. Geleneksel modelin üretici referans performans verileriyle doğrulanmasında seyir fazı yakıt tüketimi sapması ihmal edilebilir düzeyde kalmıştır. Dinamik benzetim sonuçları, hibrit konfigürasyonun 2035 senaryosunda %8.7 ve 2026 senaryosunda %7.1 toplam yakıt tasarrufu sağladığını göstermiştir. Boyutlandırma tahminleri ile dinamik benzetim sonuçları arasındaki farkın son derece sınırlı kalması, geliştirilen yöntemin tutarlılığını doğrulamaktadır. Bulgular, toplam tasarrufun temel kaynağının gaz türbini küçültmesiyle oluşan seyir yük oranı kayması olduğunu göstermektedir. Ayrıca enerji geri kazanımının toplam tasarrufun %44–50'sini etkinleştirerek paralel hibrit mimaride doğrudan boyutlandırma ve enerji yönetimi kararlarını etkileyen yapısal bir tasarım girdisi hâline geldiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu tez, PSFC tabanlı boyutlandırma, çok rejimli pervane modellemesi ve görev bazlı enerji yönetimini bütünleşik biçimde ele alan, paralel hibrit-elektrik tahrik sistemleri için tutarlı ve uygulanabilir bir değerlendirme çerçevesi sunmaktadır.