Bazı ahlat genotiplerinde farklı katlama uygulamalarının tohum çimlenmesi üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELCAN KIYAK ÜNSAL
Danışman: AYDIN UZUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, Türkiye'nin farklı bölgelerinde doğal olarak yayılış gösteren Pyrus elaeagrifolia Pall. (ahlat) türüne ait çeşitli genotiplerin tohumlarında çimlenme engellerinin giderilmesine yönelik farklı uygulamaların etkileri araştırılmıştır. Ahlat, hem meyve kalitesi hem de erozyon kontrolü, kuraklığa ve hastalıklara dayanıklılığı gibi özellikleri nedeniyle önemli bir orman ve tarım bitkisi olarak öne çıkmaktadır. Ancak, bu türün tohumlarında içsel dinlenme (dormansi) nedeniyle çimlenme oranlarının düşüklüğü üretimde sınırlayıcı bir etken olarak görülmektedir. Bu kapsamda çalışma, çimlenme üzerine etkili olabilecek farklı soğuk-ıslak katlama süreleri, uygulama materyalleri (perlit, kum), ekim zamanları ve diğer bazı ön işlemlerin (suda bekletme, düşük sıcaklıkta depolama, sıvı azot uygulaması, bakteriyel uygulama vb.) etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada TTC testi sonuçlarında 108 nolu genotip % 67.93 ± 30.72 canlılık değeri ile en yüksek canlılık oranına sahip genotip olmuştur. 12 nolu genotip ise 90 gün kumda katlama uygulaması ile %100 çimlenme oranı kaydedilmiştir. Kök uzunluklarına bakıldığında 108 nolu genotip 4,51 ± 3,17 cm ile en uzun kök yapısına sahip genotip olmuştur. Genotiplere bakılmaksızın en uzun kök uzunluğunun elde edilmesini sağlayan ortam 3,73 ± 2,63 cm ile perlit ortamı olmuştur. Katlama süresine bakıldığında en uzun kök uzunluğunun elde edilmesini sağlayan katlama süresi ise 4,09 ± 5,61 cm ile 90 gün katlama süresi olmuştur. Elde edilen bulgular, ahlat tohumlarında çimlenme engelinin ortadan kaldırılması ve başarılı fidan üretimi için uygun yöntemlerin belirlenmesine katkı sağlayacak olup, bu tür üzerine yapılan ıslah ve üretim çalışmaları açısından da yol gösterici niteliktedir.