Türkiye'de elektrik enerji verimliliğinin bölgesel dinamikleri: İBBS Düzey-2 bölgeleri analiz ve tahmin yaklaşımı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BEHİYE AYŞE GONCA ÖZKAYA

Danışman: AHMET HASKÖSE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Enerji, ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği, çevresel etkilerin azaltılması ve toplumsal refahın artırılması açısından modern ekonomilerin temel girdilerinden biridir. Artan enerji talebi, ülkeleri enerji arz güvenliğini sağlamaya ve kaynakları daha verimli kullanmaya yöneltmektedir. Bu bağlamda enerji verimliliği, sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda stratejik bir politika aracı olarak öne çıkmaktadır. Türkiye'de de enerji verimliliği, maliyetlerin azaltılması, dışa bağımlılığın düşürülmesi ve iklim değişikliği ile mücadele açısından önemli bir politika alanıdır. Bu çalışmanın temel amacı Türkiye İBBS Düzey-2 26 alt bölgesinde, elektrik enerjisi verimliliği düzeylerini analiz etmek, bölgeler arasındaki farklılıkları ortaya koymak ve ileriye dönük elektrik enerjisi verimliliği tahminleri gerçekleştirmektir. Çalışmada 2007–2021 dönemine ait panel veri kullanılmış; elektrik tüketimi bağımlı değişken, GSYH, fiyat, nüfus yoğunluğu, bölge yüzölçümü, HDD, CDD ve sanayi ve hizmet sektörlerinin GSYH içerisindeki payları bağımsız değişkenler olarak modele dahil edilmiştir. Enerji verimliliği, stokastik sınır analizi ile logaritmik formda tahmin edilmiştir. Stokastik sınır analizine dayalı etkinlik sıralamalarının enerji yoğunluğu temelli sıralamalarla örtüşmemesi, enerji verimliliğinin yalnızca bu göstergeyle ölçülemeyeceğini ortaya koymaktadır. Prophet ve yapay sinir ağlarının birlikte kullanıldığı hibrit model ile 2022–2026 dönemi için yapılan tahminler, bölgesel farklılıkların süreceğini göstermektedir. Türkiye İBBS Düzey-2 bölgelerinde SSA ve hibrit model yaklaşımının birlikte kullanılması, çalışmanın metodolojik özgünlüğünü oluşturmaktadır.