Kur'an kıssalarının üslup özellikleri ve nezaket üslubu


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAKUP KOPAN

Danışman: MEHMET DEMİRCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

KUR'AN KISSALARININ ÜSLUP ÖZELLİKLERİ VE NEZAKET ÜSLUBU Yakup KOPAN Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Mart 2026 Danışman: Prof. Dr. Mehmet Demirci ÖZET Bu çalışma, Kur'an kıssalarının anlatım özelliklerini ve özellikle "nezaket üslubu"nun mahiyetini incelemeyi amaçlamaktadır. Kur'an kıssaları yalnızca tarihsel olayları aktaran metinler değil, insanın düşünce, ahlak ve davranışlarını şekillendiren güçlü bir anlatım diline sahiptir. Bu dil, muhatabı incitmeden uyaran, düşündüren ve dönüştüren bir özellik taşır. Çalışmanın temel problemi, kıssalardaki üslubun hangi yöntemle şekillendiği ve nezaket üslubunun bu yapı içindeki yeridir. Nezaket üslubu, sadece dilsel bir yumuşaklık değil, hakikatin muhataba uygun ve incelikli biçimde sunulması olarak ele alınmıştır. Araştırmada nitel yöntem kullanılmış, kıssalar üslup açısından tematik olarak incelenmiştir. Tekrar, tasrif, tasvir, teşbih, temsil ve sembolik anlatım gibi tekniklerin nezaketle ilişkisi değerlendirilmiştir. Aynı kıssaların farklı surelerde farklı vurgularla anlatılması, mesajın muhataba göre şekillendiğini göstermektedir. Bu durum, nezaket üslubunun bilinçli bir anlatım tercihi olduğunu ortaya koyar. Çalışma, Kur'an kıssalarının doğrudan eleştiri yerine düşündürmeyi ve sembolik anlatımı tercih ettiğini göstermektedir. Bu yaklaşım, insan onurunu koruyan ve eğitici bir iletişim biçimidir. Sonuç olarak nezaket üslubu, kıssaların ahlaki ve pedagojik değerini güçlendiren temel bir unsur olup, bireysel ve toplumsal düzeyde örnek bir iletişim modeli sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kur'an Kıssaları, Üslup, Anlatım Teknikleri, Nezaket Üslubu