Orta ve yeni Türkçede (1600'e kadar) tıp terimleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BAŞAK YAĞIZ

Danışman: HACER TOKYÜREK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Terimler, belirli bir alana özgü kavramları karşılamak amacıyla ortaya çıkan sözcüklerdir. Tıp terimleri de tıp alanındaki hastalıkları, ilaçları, tedavi yöntemlerini ve organları açıklayan sözcüklerden oluşmaktadır. Bu çalışma Karahanlı, Harezm, Kıpçak, Çağatay ve Eski Anadolu Türkçesi dönemlerine ait metinlerde yer alan tıp terimlerini incelemektedir. Çalışmanın amacı, Türkçenin bilim dili olarak tıp alanındaki gelişimini ortaya koymak, tıp terimlerinin tarihsel süreçte geçirdiği değişimleri belirlemek ve Türk tıp terminolojisinin oluşumuna ışık tutmaktır. Çalışmanın giriş kısmında tezin konusu, amacı, araştırmada kullanılan yöntem ve teknikler hakkında genel bilgilere yer verilmiş; terim ve tıp terimi kavramı, tıp ilminin tarihçesi, literatür değerlendirmesi ve çalışmada taranan eserler ele alınmıştır. Birinci bölümde toplam yirmi dokuz eserde yer alan tıp terimleri anlam alanlarına göre sınıflandırılarak incelenmiştir. Taranan eserlerdeki terimler; hastalık adları, tedavi yöntemleri, ilaçlar, tıpta kullanılan aletler gibi başlıklar altında değerlendirilmiştir. İkinci bölüm ise metinlerde bulunan sağlık bilgisini kapsamaktadır. Çalışma, Türkçenin tıp dili olarak tarihî gelişimini bütüncül biçimde ele almakta; Türk dilinin tıpla ilgili terminolojisindeki süreklilik, değişim ve çeşitliliği ortaya koymaktadır. Ayrıca dönemin tıbbi bilgi düzeyini, tedavi yöntemlerini ve halk tıbbı anlayışını dilsel veriler üzerinden incelemektedir.