Osmanlı dönemi Arap şiirinde peygamber methiyelerinde şiirsel biçim

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RAAD ELİBRAHİM

Danışman: HALİM ÖZNURHAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Osmanlı dönemi Arap şiirindeki nebevi medihlerde (el-medâihu'n-nebeviyye) şiirsel imgenin izlerini ve temel özelliklerini keşfetmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, söz konusu dönemdeki divanları inceleyerek şairlerin medihlerinde ele aldıkları tasvir alanlarını ortaya koymakta; şiirsel imgenin tarihsel süreçteki önemini, anlamı ifade etme biçimlerini ve üslup özelliklerini irdelemektedir. Çalışmanın metodolojik çerçevesi, tarihsel ve sosyal eleştiri yöntemleri başta olmak üzere çeşitli edebi araştırma yöntemleri üzerine kurulmuştur. Giriş ve üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, nebevi medih sanatının doğuşu ve tarihsel gelişimi ele alınmıştır. İkinci bölümde, medihlerin merkezinde yer alan Hz. Peygamber'in (s.a.v.) şahsiyeti incelenmiş; bununla birlikte Ehl-i Beyt, Sahabe ve kadın imgesi gibi insani boyutlar, mucizeler, hayvan tasvirleri, siyerden kesitler ve mekânın psikolojik yansımaları detaylandırılmıştır. Üçüncü bölümde ise şairlerin imge dünyasını besleyen tabiat, insan ve din gibi temel kaynaklar araştırılmıştır. Ayrıca şiirsel imgenin inşasında rol oynayan edebi sanat tarzları incelenmiş; teşbih, istiare ve kinaye gibi beyan sanatlarının özellikleri, teorik temelleriyle birlikte analiz edilerek bu sanatların metindeki işlevleri ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Nebevi Medih, Şiirsel İmge, İnsani Alan, Sosyal Alan, İmge Kaynakları