İskemik inme hastalarında kainat reseptör ekspresyonu
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bil., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE YILDIRIM
Danışman: NURULLAH GÜNAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş/Amaç: İskemik inmenin patofizyolojisinde glutamat aracılı eksitotoksisite temel mekanizmalardandır. Diğer hastalıklarla kıyaslandığında, SVH hastalarındaki nöron kaybı sebebiyle ortaya çıkan ölüm ya da morbidite oranı halen yüksek bulunmaktadır. Farmakolojik ya da mekanik antitrombotik müdahalelere rağmen istenen sonuçların elde edildiği iddia edilememektedir. Akut dönemde yeni tedavi seçeneklerine ihtiyaç olduğu aşikârdır. İyonotropik glutamat reseptörleri ile yapılan deneysel araştırmalar devam etmektedir ve kainat reseptörlerinin (KAR) bu süreçteki rolü deneysel çalışmalarda gösterilmiş olmakla birlikte, bu alanda klinik veriler sınırlıdır. Bu çalışmanın birincil amacı, KAR hücre grubunun iskemik SVH'lı hastalardaki regülasyonunu değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma Acil Tıp, Tıbbi Biyoloji ve Genetik, Nöroloji ve Radyoloji ana bilim dallarının iş birliğiyle Erciyes Üniversitesinde yürütülmüştür. Prospektif vaka-kontrol çalışmadaki gruplar klinik ve görüntüleme ile ACA, PCA ve/veya VA tıkanıklığı tespit edilen SVH hastaları ile, TİA ve sağlıklı gönüllülerden teşkil edilmiştir. Sağlıklı gönüllülerde epigenetik laboratuvar analizleri yapılırken, hastalık olanlarda demografik, klinik, laboratuvar ve görüntüleme verileri ile klinik şiddet NIHSS puanları kaydedilmiştir. Laboratuvar analizlerinde total RNA izolasyonunun ardından RNA örnekleri, iScript™ cDNA Synthesis Kit (Bio-Rad) protokolüne uygun olarak cDNA'ya dönüştürülmüştür. Eliza çalışmalarında Human Glutamate Receptor, Ionotropic, Kainat GLUK5 (GRIK5) ELISA (SunRed Biological Technology) kiti kullanılmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 27 programı kullanılarak yapılmış ve p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Sağlıklı gönüllülerle kıyaslandığında SVH ve TİA hastalarının sistolik basınç ve dakika solunum sayılarının daha yüksek olduğu görülmektedir. NIHHS skoru ortalama değeri 3,08±3,02 olarak bulunmuştur. KAR'ın kritik bir bileşeni olan Glutamat İyonotropik Reseptör Kainat Tipi Alt Birim 5 (GRIK5) ölçümünde gruplar arasında istatistiksel açıdan farklılık bulunmamıştır. GRIK5 geni tarafından kodlanan GluK5 proteini ölçümlerinde ise TİA grubunda, iskemik SVH ve sağlıklı gruba kıyasla anlamlı derecede yüksek değerler saptanmıştır (p=0,027). Korelasyon çalışmalarında kayda değer bulgu izlenmemiştir. Sonuç: Alanında yapılmış yegâne klinik araştırma özelliği taşımaktadır. KAR ekspresyonunun iskemik SVH'ın akut döneminde değişim gösteren bir değere sahip olmadığı ancak genin kodladığı proteinin enfarkt oluşmadan önce erken uyarı olabilecek şekilde yükselerek belirti verdiği söylenebilir. Elde edilen araştırma sonuçları ile hastalık fizyopatolojisinde GRIK5 ve GluK5 rollerinin daha detaylı incelenebileceği yeni çalışmalara kapı aralanmıştır. Anahtar Kelimeler: İskemik inme, kainat reseptörü, GRIK5, TİA (geçici iskemik inme), glutamat