Seramik takviyeli metal matriksli kompozitlerde seramik özelliklerinin mekanik özellikler üzerindeki etkilerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, UÇAK GÖVDE MOTOR BAKIM ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET GÖKBAYRAK

Danışman: MAHMUT ÇELİK, OĞUZHAN ŞAHİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, havacılık ve otomotiv endüstrisinde yaygın olarak kullanılan AA7075 alüminyum alaşımının mikroyapısal ve tribolojik özelliklerini geliştirmek amacıyla, SiC ve Al₂O₃ takviyeli hibrit kompozitler toz metalurjisi yöntemiyle üretilmiştir. Farklı takviye oranlarına (%5, %10, %15) sahip toz karışımları, bilyeli öğütme (BÖ) işlemine tabi tutulduktan sonra sıcak presleme ile sinterlenmiştir. Üretilen numunelerin mikroyapısal karakterizasyonu X-Işını Kırınımı (XRD) analizi ile gerçekleştirilmiş; kristalit boyutu ve kafes gerinimi hesaplamalarında Scherrer ve Williamson-Hall (W-H) yöntemleri karşılaştırmalı olarak kullanılmıştır. Analiz sonuçları, şiddetli plastik deformasyona maruz kalan numunelerde Scherrer yönteminin kafes gerinimini ihmal etmesi nedeniyle yanıltıcı sonuçlar verdiğini, W-H analizinin ise malzemenin fiziksel yapısını daha yüksek doğrulukla (R2 ~ 0.99) yansıttığını ortaya koymuştur. Özellikle %10 SiC ve %5 Al₂O₃ içeren hibrit numunede (M10), Zener pinning mekanizmasının etkisiyle kristalit boyutunun yaklaşık 104 nm seviyesine kadar inceldiği ve en kararlı yapının elde edildiği tespit edilmiştir. Tribolojik testler, takviye elemanı içermeyen ancak bilyeli öğütülmüş numunenin (M2), ham numuneye kıyasla sürtünme katsayısını 0.54'ten 0.37'ye düşürdüğünü göstermiştir. Ayrıca, %10 ve üzeri takviye oranlarında seramik parçacıkların yük taşıyıcı etkisiyle aşınma direncinin önemli ölçüde arttığı belirlenmiştir. Bu çalışma, AA7075 matrisli kompozitlerde hibrit takviye kullanımının mikroyapısal incelmeyi desteklediğini ve W-H yönteminin deformasyona uğramış malzemelerin karakterizasyonunda kritik bir öneme sahip olduğunu göstermektedir.