Spinal anestezi uygulanan elektif sezaryen olgularında kullanılan varis çorabı ve bacak elevasyonunun maternal intraoperatif hipotansiyon ve yenidoğan parametreleri üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEÇİL YAVAŞ

Danışman: TÜLAY BÜLBÜL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı, spinal anestezi uygulanan elektif sezaryen olgularında varis çorabı kullanımı ve bacak elevasyonunun maternal intraoperatif hipotansiyon, vazopressör gereksinimi ve yenidoğan iyilik hali parametreleri üzerine etkisini değerlendirmektir. Bu çalışma tek kör, randomize kontrollü deneysel bir araştırma olarak planlanmış ve Afşin Devlet Hastanesi kadın doğum servisi ve ameliyathanesinde 1 Kasım 2023-20 Şubat 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 90 gebe randomizasyon yöntemiyle üç gruba ayrılmıştır: varis çorabı grubu (n=30), bacak elevasyonu grubu (n=30) ve kontrol grubu (n=30). Tüm olgularda spinal anestezi standart protokole uygun şekilde uygulanmıştır. Varis çorabı grubuna ameliyat öncesi varis çorabı giydirilmiş, bacak elevasyonu grubuna spinal anestezi sonrası bacak elevasyonu uygulanmış ve kontrol grubuna ise rutin cerrahi prosedür uygulanmıştır. Maternal sistolik, diyastolik ve ortalama arter basıncı ile kalp atım hızı intraoperatif dönemde düzenli aralıklarla izlenmiş; hipotansiyon gelişimi, vazopressör kullanımı, bulantı ve kusma gibi yan etkiler kaydedilmiştir. Yenidoğanlara ait 5. Dakika APGAR skoru ile umblikal ven kan gazı pH ve baz eksisi değerleri değerlendirilmiştir. Verilerin analizi uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Varis çorabı ve bacak elevasyonu uygulanan gruplarda intraoperatif sistolik, diyastolik ve ortalama arter basıncı değerlerinin kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (P 0,05). Spinal anestezi altında elektif sezaryen uygulanan gebelerde varis çorabı kullanımı ve bacak elevasyonunun, maternal hemodinamik stabilitenin korunmasında etkili, güvenli ve uygulanabilir non-farmakolojik yöntemler olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bacak Elevasyonu; Hipotansiyon, Randomize Kontrollü Çalışma; Spinal Anestezi, Sezaryen, Varis Çorabı.